De Hervormde gemeente

 

 
Van hulpkerk tot kerk van hoop
De Doarpstsjerke te Nij Beets is een ‘jonge oude’ kerk. In veel opzichten. Een oude kerk gezien haar historie, maar jong als het gaat om haar nieuwe identiteit. En ook jong vanwege de jeugd die nog steeds rijkelijk vertegenwoordigd is. In de zomer van 2010 werd de ‘kerk aan het kanaal’  thuishaven van een nieuwe fusiegemeente: de Protestantse gemeente Nij Beets. Een commissie was vanaf 2008 bezig geweest om de federatie van de Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk om te zetten in een fusie. Dat lukte twee jaar later. Kerkelijk Nij Beets ging daarmee een nieuw tijdperk in. Een tijdperk dat al ruim 100 jaar in beslag neemt, want in 2008 vierde de gemeente ‘100 jaar kerk in Nij Beets’.
 

Hoe het begon 
 In de toch al zo roemruchte geschiedenis van het veendorp Nij Beets, neemt de kerk een niet onbelangrijke plaats in. Toen de veenarbeiders in het dorp weigerden om iedere zondag vijf kilometer door de landerijen te trekken naar de Adelskerk, nam dominee Guilleaume Anne van der Brugghen het initiatief tot het bouwen van een nederig kerkje in Nij Beets zelf. Hij noemde het kerkje ‘Het Houten Hemeltje’ en het bracht eenheid in de geloofsgemeenschap in het dorp. De eerste dienst in het schamel onderkomen was het kerstfeest van 1891. Toen het kerkje langzaam over zijn houdbaarheidsdatum heen leek, werden plannen ontvouwd om een nieuw, stenen, kerkgebouw te stichten. Dat gebeurde in 1908. Aan de poldervaart verrees een statig kerkje op initiatief van Dominee H. Pos. Baron van Palland fungeerde als mecenas en betaalde de gehele bouw. Het moest een ‘kerk met woning voor een evangelist’ worden. En aldus geschiedde. Op 15 november 1908 werd het Hervormde kerkje officieel geopend. Het ‘Houten Himeltsje’ werd verkocht, afgebroken en in Houtigehage weer opgebouwd en in gebruik genomen als evangelisatiegebouw.

 


Het Houten Himeltsje


Als Baron van Palland in 1915 overlijdt, wordt zijn nalatenschap ondergebracht in de Cornelia Stichting. Het bestuur van de Stichting zal zorgen voor de evangelieverkondiging in Nij Beets. Tot op de dag van vandaag doet de Stichting dat nog steeds.
Op 10 november 1917 wordt even verderop, aan de Prikkewei, de eerste dienst gehouden in de nieuw gebouwde Gereformeerde kerk. De komst van deze ‘Prikkeweitsjerke’ zorgt ervoor dat het christelijke bed in Nij Beets flink wordt opgeschud. Er zijn immers twee kerken. Dit doet de eerste jaren de verhoudingen tussen Hervormd en Gereformeerd enigszins verharden.
De eerste evangelist die in Nij Beets neerstrijkt is Louw Hogebrink. Hij staat tot 1935 in de Hervormde kerk maar er is weinig tot niets bekend over de ambtsperiode van de man. Geen notulen van kerkenraadsvergaderingen. Geen krantenartikelen. Niets. Hij wordt opgevolgd door de heer G. Julius. Volgens de analen wordt hij bijgestaan door vier dorpsgenoten. Waarschijnlijk worden hier kerkenraadsleden mee bedoeld.
 
 

1940-1960
 Over het bevrijdingsjaar 1945, Julius staat dan nog steeds in Nij Beets, wordt een papiertje gevonden met de dan geldende kosten voor een kerkdienst: fl. 2,50 voor de koster, fl. 2,50 voor de organist en fl. 2,50 voor andere onkosten. Een jaar later voert de kerk in navolging van vele andere gemeenten, het ritmisch zingen van de psalmen en gezangen in. Ook wordt er voor het eerst een kerkblad uitgegeven: ‘De Waarheen’.

 

 

 

Hervormde kerk met pastorie


In 1948 krijgt de Nederlands Hervormde Gemeente van Nij Beets een standje van het bestuur van de Cornelia Stichting. Deze vindt dat de gemeente van Nij Beets wel wat meer aan de kerk kan bijdragen. Zondag 14 november wordt het 40-jarig bestaan van de kerk herdacht. In de notulen lezen we dat er een jubileum gave wordt gevraagd.


In 1949, wanneer de vacature voor de opvolger van dominee Julius wordt opgesteld, wordt aan de kandidaten duidelijk gemaakt dat zij niet in Oud Beets maar in Nij Beets dienen te gaan wonen. De sentimenten van weleer spelen hier dus nog een grote rol. Op zijn laatste gemeenteavond besluit dominee Julius de knuppel in het hoenderhok te gooien door voor te stellen voortaan ook vrouwen in het ambt te benoemen. Het voorstel wordt met 42 tegen 17 stemmen afgewezen. In 1950 wordt dominee Rienstra beroepen. Hij neemt het initiatief tot het instellen van een soort nevendienst voor de kinderen, naast de al bestaande zondagschool.


In 1958 verkiest Ds. Rienstra het ambt van leraar boven dat van predikant. Nij Beets moet op zoek naar een nieuwe predikheer. Ondertussen vieren Gereformeerde Kerk en de Nederlandse Hervormde Gemeente voor het eerst samen een kerstwijding. De eerste toenaderingspoging wordt een succes. Rienstra wordt in 1959 opgevolgd door Ds. De Wilde.
Deze neemt al gauw een onorthodoxe maatregel: omdat er te weinig bezoekers in de kerk komen stelt hij voor om maar een paar banken te verwijderen. Een nogal bijzondere oplossing voor de ontkerkelijking. Ook een bekend citaat van de man:  “Ik wil geen begrafenissen leiden vanuit het café”.

 

 

 

 

1960-1980
 De Wilde maakt zich erg populair bij de dorpsjeugd als hij in 1960 een kampweek naar Terschelling voor hen organiseert. Met een grote groep gemeenteleden gaat hij op reis naar het Teutoburgerwald. Een jaar later neemt hij de jeugd weer mee naar het eiland en troont hij de gemeente mee naar het Brabantse Kaatsheuvel.
 
In 1962 zijn er nieuwe toenaderingspogingen tussen de Gereformeerden en Hervormden. Samen houden zij op Witte Donderdag een wijdingsdienst in de Gereformeerde Kerk aan de Prikkewei. En op Tweede Pinksterdag wordt een gezamenlijke dienst in de Hervormde Kerk aan het kanaal gehouden. Een jaar later, 1963, wordt op 6 oktober Ds. G.J. Droppers als predikant bevestigd. Hij staat onder andere toe dat er tijdens de huwelijksdiensten foto’s in de kerk mogen worden gemaakt.
 
In 1968 wordt het kerkenwerk op de camping van De Veenhoop voor het eerst verzorgd door de hervormden en gereformeerden samen. Op 13 april 1969 neemt Ds. Droppers afscheid. Een half jaar later wordt Drs. J. Huitema benoemd tot pastoraal medewerker voor een periode van 3 jaar. Hij doet dat voor een vergoeding fl. 150,-- per week, vrij wonen en een bijdrage voor de telefoon. In 1972 wordt Huitema beroepen als predikant.

 

 

Dominee Huitema

 

In 1973 loopt niet alleen de economie in ons land vast. Ook de samenwerking tussen de Nederlands Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk loopt spaak. Wel wordt de eerste vrouwelijke ambtsdrager benoemd. Een mijlpaal. Tien jaar later, in 1982, worden de contacten tussen de Hervormden en Gereformeerden weer voorzichtig aangehaald. Ds. Deinum, opvolger van Huitema, neemt hiertoe het initiatief.  In 1988 praten beide gezindten over gezamenlijke catechisaties.
Nog vier jaar later worden beide gemeenten vacant. Gezamenlijk wordt een nieuwe predikant beroepen. Hiermee ligt de weg naar Samen Op Weg open!